SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN
TRƯỜNG THPT QUỲNH LƯU I
Chào mừng
các thầy cô giáo và các em
đến với giờ Hóa học
Tổ : Hóa – Sinh – CN Gv : Nhữ Thị Ngọc Hà
Bài 15 : CACBON
Lớp: 11B3
CHƯƠNG 3 : CACBON - SILIC
Bài 15 : CACBON
Cacbon được con người biết đến từ rất sớm
Khi con người biết cách làm ra lửa và giữ lửa thì cacbon luôn là người bạn đồng hành
Cacbon cũng là nguyên tố đặc biệt trong bảng tuần hoàn. Nó có khả năng tạo rất nhiều hợp chất, đa dạng về thành phần, tính chất và cấu tạo.
I/ VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELETRON NGUYÊN TỬ
Cacbon thuéc « thø 6, chu kú 2, nhãm IVA trong HTTH
CÊu hinh electron nguyªn tö:
Líp electron ngoµi cïng:
1s22s22p2
Có 4electron
 Nguyên tử C trong các hợp chất có thể tạo được tối đa 4 liên kết CHT.
Xác định số oxi hoá của C trong các chất sau: CH4, Al4C3, C, CO, CO2, CaCO3.
Từ đó cho biết cacbon có các số oxi hóa phổ biến nào?

CH4 C CO CO2
Al4C3 CaCO3
+4
+4
- 4
- 4
0
+2
Các số oxi hóa phổ biến của C là:
-4, 0 , +2 , +4
Nguyên tố C có 1 số dạng thù hình:
Kim cương
Than chì
Fuleren
Cấu tạo và tính chất vật lí của chúng khác nhau như thế nào?
II. Tính chất vật lí:
Phiếu học tập số 1
Hãy ghép các thông tin trong 2 bảng sau sao cho phù hợp:
Bảng 2:
Bảng 1:
E
A
C
D
F
B
Ngoài ra còn có Cacbon vô định hình
(C được điều chế nhân tạo như than gỗ, than xương, than muội.)
Gồm các tinh thể rất nhỏ, có cấu trúc vô trật tự
Cacbon
Kim cương
Than chì
Fuleren
Cacbon vô định hình
Bền nhất
kém bền nhất
II. Tính chất vật lí:
III / TÍNH CHẤT HÓA HỌC


Cã tÝnh khö và tÝnh oxi hãa
Tuy nhiên tính khử vẫn là tính chất chủ yếu của C
1). Tính khử
a). Tác dụng với O2
Khi đốt than khí nào sau đây làm cho ta khó thở, gây đau đầu, chóng mặt?
A). O2 B). CO
C). N2 D). CH4
B
C + O2 ? CO2
t0
C + O2 ? CO2
C + CO2? 2CO
0
+2
Nên sử dụng bếp than ở nơi thoáng khí (dư O2) để hạn chế khí CO tạo ra.
0
+4
C
C
0
+2
C
+4
Tính khử
t0
t0
b). Tác dụng với hợp chất
C + 4HNO3 đ ? CO2 + 4NO2 + 2 H20
0
+4
3C + 2KClO3 ? 2 KCl + 3CO2
to
to
+4
0
Nâu đỏ
C + KClO3 ? ?
to
C + HNO3 đ ?
to
C có tính khử
2). Tính oxi hóa
C + 2H2 ? CH4
b). Tác dụng với kim loại:
a). Tác dụng với H2 :
3C + 4 Al ? Al4C3
0
- 4
- 4
0
t0, xt
t0
C
C
0
-4
C + H2 ? ?
t0, xt
C + Al ? ?
t0
Nhôm Cacbua
Metan
Kết luận
* Cacbon thể hiện tính khử ở nhiệt độ cao là chủ yếu
* Cacbon là phi kim có tính oxi hóa yếu, tác dụng với H2 và kim loại trong điều kiện khó khăn (nhiệt độ cao, xúc tác).
Vậy Cacbon có những ứng dụng gì trong thực tiễn ?
Kim cương
Đồ trang sức
Dao cắt kính thuỷ tinh
Mũi khoan, bột mài
IV / ỨNG DỤNG
Than chì
Làm nồi để nấu chảy các hợp kim chịu nhiệt, chế tạo chất bôi trơn
Dược sử dụng làm chất khử trong luyện kim (để luyện kim loại từ quặng)
THAN CỐC
Fuleren
Màng nano C60 bền hơn thép
Là vật liệu dẫn nhiệt tốt nhất.
Có khả năng mang dòng diện lớn
Bộ phận tản nhiệt
Thiết bị chống sét
Than gỗ
Thuốc nổ đen( thuốc nổ có khói): 75%KNO3 , 10%S và 15%C
than hoạt tính
Do có khả năng hấp phụ mạnh
Nệm than hoạt tính
Mặt nạ phòng độc
Công nghiệp hóa chất
Than muội
Dùng làm chất độn cao su, mực in, xi đánh giày
Cacbon
Cacbon tự do
Khoáng vật
Than mỏ
Dầu mỏ và khí thiên nhiên
Kim cương
Than chì
Canxit ( CaCO3)
Magiezit(MgCO3)
Đolomit(CaCO3.MgCO3)
Than antraxit, than mỡ, than nâu, than bùn
Chúng khác nhau về tuổi địa chất và hàm lượng C
* Hợp chất của C là thành phần cơ sở của các tế bào động thực vật, nên có vai trò rất lớn đối với sự sống
V / TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
Khai thác than từ các mỏ than
Than đá
Nhà máy nhiệt điện Phả Lại
Nước ta có mỏ than antraxit lớn ở Quảng Ninh(Hà Lầm, Hà Tu, Uông Bí, Vàng Danh, Mạo Khê.), 1 số mỏ than nhỏ hơn ở Thanh Hóa(Yên Duyệt), Nghệ An(Khe Bố), Quảng Nam(Nông Sơn).
VI / ĐIỀU CHẾ :
Than chì
Kim cương nhân tạo
20000C, 50-100 nghìn atm
Xt( Fe, Cr, Ni )
?
Sản phẩm thu được là:
Kim cương nhân tạo B. Than cốc
C. Than gỗ D. Than muội
A
Than cốc
Than chì nhân tạo
2500-30000C
Lò điện, không có KK
Than mỡ
Than cốc
10000C
Lò cốc, không có KK
Gỗ
Than gỗ
Đốt, thiếu O2
CH4
C muội + 2H2
t0C , xt
1. C + Al 
2. C + S 
3. C + Ca 
4. C + H2O 
5. C + CuO 
6. C + HNO3 (đặc ) 
7. C + H2SO4 (đặc ) 
8. C + KClO3 
9. C + CO2 

Hãy lập các phương trình hóa học sau đây và cho biết ở phản ứng nào cacbon thể hiện tính khử? ( ghi rõ số oxi hóa của cacbon trong từng phản ứng. )

Phiếu học tập số 2 :
0 t0 - 4
1. 3 C + 4 Al  Al4C3
0 t0 +4
2. C + 2 S  CS2
0 t0 -1
3. 2 C + Ca  CaC2
0 t0 +2
4. C + 2 H2O   CO + H2
0 t0 +4
5. C + 2 CuO  2 Cu + CO2
0 t0 +4
6. C + 4 HNO3 (đặc )  CO2 + 4 NO2 + 2 H2O
0 t0 +4
7. C + 2 H2SO4 (đặc )  CO2 + 2 SO2 + 2 H2O
0 t0 +4
8. 3 C + 2 KClO3  2 KCl + 3 CO2
0 +4 t0 +2
9. C + CO2  2 CO
 Vậy C thể hiện tinh khử ở các phương trình : 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9.
Câu hỏi và Bài tập về nhà
Bài 1,4,5 trang 70 SGK v� BT SBT
Giải thích vì sao: C là nguyên tố có nhiều hợp chất nhất trong tự nhiên?
Tìm hiểu :C¸c hîp chÊt cña C cã nh÷ng tÝnh chÊt g×?
Chân thành cảm ơn
các thầy cô giáo và các em
đã cùng tham gia
tiết học này!